//
you're reading...
มาลองหัดเล่นกีตาร์ Ukulele กันดีกว่า Ukulele Lover

ว่าด้วยเรื่อง “สาย” ของ Ukulele


มนุษย์เราพยายามหาวัสดุมาทำสายเครื่องดนตรีกันมาเป็นพัน ๆ ปี สำหรับเครื่องดนตรีโบราณ ถ้าอยู่ในแถบตะวันออก ก็มักจะใช้สายไหม ถ้าในแถบสแกนดิเนเวียก็มักจะพบว่าทำจากเส้นผมของม้า แต่ถ้าทางแถบยุโรป หรือตะวันตก ก็มักจะพบว่าทำจากไส้ในของสัตว์ต่าง ๆ สายไส้แกะที่เก่าที่สุดที่เคยขุดค้นพบคือ ในปี 1823 พบในหลุมศพ Thebes ที่ประเทศอียิปต์ บนเครื่องดนตรี ฮาร์ป สายนี้ยังเล่นได้ หลังจากที่ถูกเก็บมากว่าสองพันปี

สาย หรือที่ภาษาฝรั่งเรียกว่า Strings (สตริง) มีส่วนสำคัญมากครับกับเครื่องดนตรี เปลี่ยนสายก็เปลี่ยนเสียง แล้วสายแบบไหนถึงจะดี ถึงจะเหมาะกับอูคูเลเล่ของเรา มาเริ่มกันที่ชนิดของสายก่อนเลยครับ

แบบที่หนึ่ง สายไส้แกะ (Gut strings) สายชนิดนี้เค้าผลิตกันมาตั้งแต่ศตวรรษที่ 17 นู่นเลยครับที่ประเทศอิตาลี ตั้งแต่อูคูเลเล่ถือกำเนิดขึ้นมาในปี 1879 เริ่มต้นก็ใช้สายชนิดนี้สายไส้แกะทำมาจาก … ไส้แกะครับ เครื่องในของแกะนั่นแหละครับ ขั้นตอนการทำฟังดูสยดสยองมิใช่น้อย คือต้องดึงไส้ของแกะออกมาหลังจากที่แกะเพิ่งตายไม่นาน ต้องให้ไส้ยังอุ่นอยู่ (อย่างกับหนังแวมไพร์) เพราะถ้าทิ้งไว้ให้ไส้เย็น เส้นเลือดที่อยู่ในไส้มันจะหดตัวหนีออกจากผนังไส้ ทำให้เนื้อของไส้เรียงตัวไม่สม่ำเสมอ ก็จะทำให้คุณภาพของสายที่ได้ลดลง แล้วก็ต้องไปผ่านขบวนการทางเคมี กำจัดไขมัน เข้าเครื่องรีดจนออกมาเป็นสาย สายไส้แกะหรือสายกัท นิยมใช้กับพวกไวโอลิน วิโอลา เซลโล่ ผมเคยลองเล่นอูคูเลเล่เก่าที่ทำในปี 1920 แล้วก็มีสายกัทติดมา รู้สึกว่าเสียงที่ได้จะเป็นเอกลักษณ์มาก ฟังดูอบอุ่น กังวาน แล้วสายมันก็เด้งมือ ข้อเสียของสายกัทคือ ราคาแพง อุณหภูมิและความชื้น มีผลกับมันมากเพราะมันทำจากวัสดุธรรมชาติ ก็เลยทำให้มันไม่ค่อยอยู่ในทูน มีอายุที่ค่อนข้างสั้น แต่รุ่นใหม่ ๆ ที่ผลิตก็จะมีการเคลือบสายที่ดีขึ้นเทียบกับแบบเก่า ๆ
ชนิดที่สอง สายไนลอน (Nylon Stings) สายชนิดนี้ผลิตโดยบริษัท Dupont เป็นเจ้าแรกในช่วงสงครามโลกครั้งที่สอง ทำจากโพลีเมอร์สังเคราะห์ สายไนลอนนั้นมีความสม่ำเสมอของเนื้อสายมากกว่า เส้นผ่าศูนย์กลางที่ได้ค่อนข้างสม่ำเสมอ (คือทำได้กลมหนาเท่ากันตลอดสาย) ให้เสียงที่ดี แล้วที่สำคัญคือผลิตได้ในราคาที่ถูกเมื่อเทียบกับสายกัท ในปัจจุบันมีอยู่มากมายหลายยี่ห้อ อย่างไรก็ตาม สายไนลอนแต่ละยี่ห้อก็ไม่เหมือนกัน เพราะส่วนผสมทางเคมีของแต่ละยี่ห้อนั้นเป็นความลับของแต่ละบริษัท ทำให้เสียงที่ได้แตกต่างกันไป สายไนลอนที่ถูก ๆ คุณภาพไม่ดีมักจะทำมาจากวัสดุชนิดเดียวกับที่ใช้ทำแปรงขัด สายไนลอนคุณภาพต่ำแบบนี้เราควรหลีกเลี่ยง

อูคูเลเล่ส่วนใหญ่มักจะขายพร้อมกับสายไนลอน ซึ่งอาจจะต้องใช้เวลาในการให้สายมันยืดตัวจนสุด จนได้ที่ หรือที่ฝรั่งเรียกว่า ต้องรอให้สายมัน Brean in ก่อน คืออยู่ตัวแล้ว จึงจะให้เสียงที่ดี โดยส่วนตัวแล้ว ผมใช้สายไนลอนของ Kamaka ซึ่งก็จะติดมากับอูคูเลเล่ Kamaka ทุกตัวที่มาจากโรงงาน เท่าที่ฟังเสียงที่ได้จะมีความสม่ำเสมอ กลมกล่อม เล่นง่ายไม่เจ็บนิ้ว เวลาที่เปลี่ยนสายใหม่ ๆ ก็อาจจะต้องเล่นไปซักประมาณหนึ่งสัปดาห์สายถึงจะเริ่มอยู่ตัว ไม่ต้องปรับบ่อยเหมือนช่วงแรก ๆ

ชนิดที่สาม สายไนกัท (Nylgut Strings) สายชนิดนี้ได้รับการจดสิทธิบัตร โดยบริษัท Aquila ซึ่งเป็นบริษัทที่ผลิตสายเครื่องดนตรีในประเทศอิตาลี Nylgut เป็นสายสังเคราะห์ที่บริษัท Aquila อ้างว่าให้คุณสมบัติด้านเสียงเหมือนสายกัท แต่มีความทนทาน แข็งแรง และทนต่อสภาพอากาศดีกว่าสายกัทดั้งเดิม สีของสาย Nylgul จะมีลักษณะขาวขุ่น เหมือนสีของน้ำนม เสียงที่ได้จากสายไนกัทจะค่อนข้างดัง เนื่องจากสายไนกัทจะมีเกจ (Guage) ที่สูงกว่าสายอื่นทั่วไป

โทนเสียงที่ได้จากสายนั้น มักจะขึ้นอยู่กับน้ำหนักของสาย ซึ่งก็ขึ้นกับความยาวของเส้นผ่าศูนย์กลาง หรือที่เรียกกันว่า เกจ (Guage) โดยทั่วไปแล้วเส้นผ่านศูนย์กลางของสายจะวัดกันในหน่วย หนึ่งต่อหนึ่งพันของนิ้ว หรือ 0.001 นิ้ว หรือเท่ากับ 0.0254 มิลลิเมตร สายที่มีเส้นผ่าศูนย์กลางมาก หรือหนามาก น้ำหนักก็จะมากตามไปด้วย สายที่มีน้ำหนักมากจะต้องใช้แรงในการขึงให้ตึงมากกว่าสายที่มีน้ำหนักน้อย เพื่อที่จะได้เสียงในพิท (Pitch) เดียวกัน แรงที่ใช้ขึงให้สายตึงนี้เรียกว่า เทนชั่น (tension)
Pitch คือความถี่ของเสียง หรือ Frequency วัดเป็นรอบต่อวินาที หรือที่เรียกกันติดหูว่า Hertz เฮิร์ต (เหมือนช่องสถานีวิทยุ 91.5 เมกะเฮิร์ต อะไรประมาณนั้น) เสียงที่ High Pitch ก็คือเสียงที่เรารู้สึกว่าแหลมสูง เสียง Low Pitch คือเสียงทุ้มต่ำ หูมนุษย์เรารับฟังเสียงได้ในช่วงจำกัด สัตว์บางชนิดจะมีช่วงรับรู้ที่กว้างกว่ามนุษย์ อย่างเช่นสุนัข หรือปลาโลมา สุนัขหอน บางคนเชื่อว่าสุนัขเห็นผี แต่นักวิทยาศาสตร์จะบอกว่ามันได้ยินเสียงที่มนุษย์เราไม่ได้ยิน (เพราะอยู่ในช่วงความถี่ที่มนุษย์ไม่สามารถได้ยิน) ก่อนที่จะออกทะเลไปมากกว่านี้ ขอกลับมาที่เรื่องสายกันต่อ

สรุปว่าสายที่หนา ก็จะน้ำหนักมาก ต้องใช้แรงขึงมาก tension สูง ซึ่งมีผลทำให้ต้องใช้แรงนิ้วในการกดสายลงไปบนเฟรทบอร์ดมากกว่าสายที่ tension ต่ำ แต่ก็จะได้เสียงที่ดังมากกว่า ผมเคยลองเล่นสาย Aquila ก็รู้สึกว่าเป็นสายที่ดี ให้เสียงที่ดัง กังวาน และสั่นได้ยาวนาน (Sustain) อาจจะต้องใช้แรงกดมากขึ้น เมื่อเทียบกับสายไนลอน

ชนิดที่สี่ สายฟลูออโรคาร์บอน (Fluorocarbon Strings) สายชนิดนี้ถือเป็นสายที่ค่อนข้างใหม่ในตลาด มีความหนาแน่นของมวลสารโพลีเมอร์มาก ความถ่วงจำเพาะ (เมื่อเทียบกับน้ำ) 1.6 sg ในขณะที่ไนลอนอยู่ที่ 1.3 (ต้องกลับไปเรียนฟิสิกส์อีกซักสองสามรอบ ความรู้คืนคุณครูหมดแล้วเรา) เนื่องจากสายมีความหนาแน่นที่สูง (ไม่ต้องทำหนามาก แต่ได้น้ำหนัก) จึงผลิตได้บาง และเส้นเล็กกว่าสายไนลอน เสียงที่ได้จะมีความใส และคม ผมเคยใช้สายฟลูออโรคาร์บอนยี่ห้อ Worth พบว่าเส้นจะเล็กกว่าสายทั่วไปอย่างเห็นได้ชัด ทำให้เล่นง่ายขึ้นมาก ไม่ต้องกดแรงก็ลงไปติดเฟรทบอร์ดแล้ว เสียงที่ได้จะออกแนวใสปิ๊ง แต่ขนาดของสายที่เล็กลง ก็ทำให้ต้องปรับ action กันนิดหน่อย action คือความสูงของสายจากเฟรทบอร์ด กำหนดโดยนัท (Nut) และแซดเดิ้ล (Saddle) สายชนิดนี้จะมีราคาแพงกว่าสายไนลอน เคยทราบมาว่าสายที่ใช้ทำเอ็นตกปลา ก็ทำมาจากวัสดุใกล้เคียงกับ Fluorocarbon ถ้าใครอยากลองเอาเอ็นตกปลามาใช้ก็น่าจะได้ สายชนิดนี้จะใช้เวลา break in น้อยกว่าสายไนลอน

ชนิดที่ห้า สายเหล็กวาว (Wound Metal Stings) เป็นสายไนลอนอยู่ข้างใน แต่เอาเหล็กมาหุ้มพันวน ๆ อยู่ด้านนอก ให้นึกถึงขนมสอดไส้ที่มีไส้ในเป็นไนลอน สาเหตุที่ต้องทำแบบนี้เพื่อที่จะเพิ่มน้ำหนักของสาย (เหล็กหนักกว่าไนลอน) แต่ในขณะเดียวกันก็ต้องการรักษาความยืดหยุ่นของสาย บางคนอาจะไม่ชอบสายลักษณะนี้ เพราะเป็นเหล็กหุ้ม ทำให้เวลาสไลด์นิ้ว จะเจ็บกว่าสายไนลอนธรรมดา โดยทั่วไปมักจะใช้กับสาย C หรือสาย Low G ที่เป็นสายเสียงทุ้มของอูคูเลเล่ ผมเคยใช้อยู่เหมือนกัน เวลาตัดสายต้องระมัดระวังนิดนึง ตัดให้ขาดทีเดียว ไม่เช่นนั้นส่วนที่เป็นเหล็กมันจะรันเหมือนถุงน่องรัน เสียงจะทุ้มและสั่นอยู่ได้นานกว่าสายไนลอน แต่ข้อเสียก็คือ เจ็บนิ้ว และใช้ไปสักพัก สนิมจะขึ้นสาย แต่ก็ยังคงเล่นได้ เพียงแต่สายจะดูกระดำกระด่างไม่เงางามเหมือนตอนแรก

ขนิดที่หก สายไนลอนวาว (Wound Nylon Stings) ผมเข้าใจว่าเป็นสายวาวลักษณะหนึ่งที่ไม่ได้ใช้เหล็กมาหุ้ม อาจจะเป็นการนำโพลีเมอร์ต่างชนิดมาหุ้ม เสียงที่ได้จะดี และมีความยืดหยุ่นมากกว่าสายเหล็กวาว ไม่มีสนิมมากวนใจ ข้อเสียคือจะไม่สามารถตัดสายได้ (อ้าว!) เพราะจะทำให้สายรัน อันนี้ผมยังไม่เคยลองใช้ เลยไม่ขอคอมเมนท์

ชนิดที่เจ็ด สายเหล็ก (Steel Strings) สายชนิดนี้ ขอแนะนำว่าไม่ควรนำมาใช้กับอูคูเลเล่ เพราะมันอาจจะทำให้อูคูเลเล่แตกหักเสียหายได้ สงวนไว้ใช้กับกีตาร์จะดีกว่า เว้นเสียแต่ว่าอูคูเลเล่ของคุณเป็นอูคูเลเล่ไฟฟ้า ที่มาพร้อมกับสายเหล็กจากโรงงาน
จากทั้งหมดเจ็ดขนิด ก็ลองเลือกใช้ดูนะครับ ถ้าถามว่าชนิดไหนดีที่สุด คงตอบไม่ได้ เพราะแต่ละชนิดก็มีข้อดี ข้อด้อย แตกต่างกันไป ต้องพยายามหาจุดสมดุลระหว่าง Power ความดังของเสียง Balance ความกลมกล่อมของเสียง และ Playability ความยากง่ายในการเล่นของสาย ครับ สายบางยี่ห้อให้เสียงที่ดัง แต่อาจจะเล่นยาก บางยี่ห้อให้เสียงที่บาลานซ์กับอูคูเลเล่ของเพื่อน แต่พอมาใส่ของเราเสียงกลับไม่เป็นอย่างของเพื่อน ถ้าอูคูเลเล่เก่า ค่อนข้างเปราะบาง ไปใส่สายที่ tension สูง ๆ ก็อาจจะทำให้คอคดโค้งงอได้ เพราะแรงดึงมันเยอะ บางคนใช้ Aquila แล้วชอบ แต่รู้สึกว่าสาย C เสียงดังเกินไป กลบเสียงสายอื่น ก็เปลี่ยนเฉพาะสาย C มาใช้เป็นสาย Fluorocarbon ก็ไม่ผิดอะไร เหมือนเราแต่งตัว ไม่จำเป็นต้องให้เสื้อกับกางเกงเป็นยี่ห้อเดียวกันก็ได้ ผสมกันก็ได้ อะไรที่เราชอบ ผสมให้มันลงตัวก็ได้อยู่แล้ว

บทความดีๆจาก : Maysahawaii จาก Ukulelelove.com

About MeesaLuk

Just a ordinary lady who still keep finding herself and her identity to prove that she still be here ...in this world with LOVE.

Discussion

No comments yet.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: